W skrócie: intercyza (umowa majątkowa małżeńska) to umowa u notariusza, która zmienia zasady wspólności majątku w małżeństwie – najczęściej ustanawia rozdzielność majątkową. Można ją podpisać przed ślubem albo w trakcie małżeństwa. Maksymalna taksa notarialna wynosi 400 zł netto, a z VAT i wypisami całość kosztuje zwykle ok. 550–600 zł. Intercyza chroni przed długami i ryzykiem biznesowym partnera, ale ma też minusy – m.in. utratę prawa do wspólnego rozliczenia PIT. W 2025 r. Polacy podpisali rekordowe ok. 69,4 tys. takich umów.
Kiedy mówię znajomym, że intercyza to jeden z najbardziej prokobiecych dokumentów finansowych, często widzę zdziwienie. Przecież „intercyza to brak zaufania”, „to przygotowanie do rozwodu”, „to dla bogatych”. Nic z tych rzeczy. To po prostu umowa o tym, jak dzielicie pieniądze – i coraz więcej par traktuje ją jak ubezpieczenie, a nie jak wotum nieufności.
Od razu zaznaczam: nie jestem prawniczką, a ten tekst nie jest poradą prawną. To przewodnik, który pomoże Ci zrozumieć temat i przygotować się do rozmowy z notariuszem albo adwokatem.
Co to jest intercyza
Z chwilą ślubu – jeśli nic nie podpiszecie – między małżonkami powstaje z mocy prawa wspólność majątkowa. Wszystko, co któreś z Was zarobi lub kupi w czasie małżeństwa, jest co do zasady wspólne. Majątkiem osobistym zostaje m.in. to, co mieliście przed ślubem, oraz spadki i darowizny.
Intercyza pozwala to zmienić. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (art. 47) przewiduje kilka rodzajów umów majątkowych:
| Rodzaj umowy | Co oznacza |
|---|---|
| Rozdzielność majątkowa | każde z Was ma swój majątek; to, co zarabiacie i kupujecie, należy do tego, kto kupił |
| Rozdzielność z wyrównaniem dorobków | w czasie małżeństwa jak rozdzielność, ale przy jej końcu osoba, która dorobiła się mniej, może żądać wyrównania |
| Rozszerzenie wspólności | do wspólnego majątku wchodzą też składniki, które normalnie byłyby osobiste (np. mieszkanie sprzed ślubu) |
| Ograniczenie wspólności | wspólność zostaje, ale wybrane rzeczy lub dochody są wyłączone (np. udziały w firmie) |
Najczęściej podpisywana jest zwykła rozdzielność majątkowa. Rozdzielność z wyrównaniem dorobków bywa jednak ciekawą opcją dla par, w których jedna osoba zarabia znacznie mniej, np. z powodu opieki nad dziećmi.
Ile kosztuje intercyza w 2026 r.
| Pozycja | Kwota |
|---|---|
| Maksymalna taksa notarialna | 400 zł netto |
| VAT 23% | 92 zł |
| Wypisy aktu | zwykle kilkadziesiąt złotych |
| Razem | ok. 550–600 zł |
Stawka jest taka sama przed ślubem i po ślubie. Koszt rośnie dopiero wtedy, gdy w tym samym akcie notarialnym dzielicie istniejący już wspólny majątek – wtedy taksa liczona jest od jego wartości. Jeśli nie możecie się porozumieć, rozdzielność majątkową może ustanowić sąd – opłata od pozwu wynosi 200 zł, ale postępowanie trwa i wymaga ważnych powodów.
Kiedy intercyza ma sens
Jedno z Was prowadzi firmę
To najczęstszy powód. Przy wspólności majątkowej wierzyciele firmy mogą w pewnych sytuacjach sięgać także do majątku wspólnego. Rozdzielność ogranicza to ryzyko.
Jedno z Was ma długi lub skłonność do ich zaciągania
Długi zaciągnięte przez jednego małżonka bez zgody drugiego co do zasady nie obciążają majątku wspólnego w całości, ale życie i egzekucje bywają bardziej skomplikowane. Rozdzielność daje jasną granicę.
Różnica majątkowa lub drugie małżeństwo
Gdy ktoś wchodzi w związek z dużym majątkiem, dziećmi z poprzedniego związku albo mieszkaniem, które chce przekazać dzieciom – umowa majątkowa porządkuje sytuację na lata.
Chcesz zachować niezależność finansową
Dla wielu kobiet to po prostu kwestia komfortu: „moje pieniądze, moje decyzje”. Jeśli to Ty wniosłaś więcej do związku albo zarabiasz więcej – to też powód.
Minusy i pułapki, o których mało się mówi
- Brak wspólnego rozliczenia PIT. Z preferencyjnego rozliczenia małżonków mogą korzystać tylko osoby, które przez cały rok podatkowy pozostawały we wspólności majątkowej. Przy dużej różnicy dochodów to może kosztować nawet kilka tysięcy złotych rocznie.
- Ryzyko dla osoby mniej zarabiającej. Jeśli rezygnujesz z pracy lub ograniczasz ją, by zajmować się dziećmi, przy zwykłej rozdzielności to, co kupuje partner, jest jego. Rozwiązaniem może być rozdzielność z wyrównaniem dorobków albo świadome ustalenia, na kogo kupujecie mieszkanie.
- Kredyt hipoteczny. Bank zwykle poprosi o akt notarialny. Przy wspólnym kredycie i tak odpowiadacie oboje – intercyza tego nie zmienia.
- Wobec wierzycieli liczy się wiedza. Zgodnie z art. 47¹ KRO możesz powołać się na umowę wobec banku czy kontrahenta tylko wtedy, gdy wiedział o jej zawarciu i rodzaju. Dlatego warto ich poinformować na piśmie.
Intercyza przed ślubem czy po?
Oba warianty są możliwe i kosztują tyle samo. Umowa podpisana przed ślubem działa od dnia ślubu. Podpisana w trakcie małżeństwa działa od dnia podpisania – to, co już macie wspólne, zostaje wspólne, chyba że od razu to podzielicie.
Praktyczna uwaga: jeśli podpisujecie intercyzę w trakcie roku, tracicie prawo do wspólnego rozliczenia PIT za ten rok. Wiele par wybiera więc 1 stycznia albo koniec grudnia jako datę umowy. Szczegóły warto omówić z doradcą podatkowym.
Jak rozmawiać o intercyzie z partnerem
To trudniejsze niż wizyta u notariusza. Kilka rzeczy, które pomagają:
- Zacznij od „my”, a nie „ja”: „Chcę, żebyśmy oboje byli zabezpieczeni, cokolwiek się stanie”.
- Pokaż konkretne ryzyko: firma, kredyt, poprzednie długi. Abstrakcyjna rozmowa o „zaufaniu” prowadzi donikąd.
- Zaproponujcie wspólną konsultację u notariusza lub prawnika – neutralna osoba rozładowuje emocje.
- Nie łączcie tej rozmowy z kłótnią. Wybierzcie spokojny moment.
Więcej wskazówek znajdziesz w tekście jak rozmawiać o pieniądzach w związku. A jeśli dopiero ustalacie, jak dzielić bieżące wydatki, przeczytaj o wspólnym i oddzielnym budżecie.
Intercyza w liczbach
Według danych Krajowej Rady Notarialnej przytaczanych przez media w 2025 r. zawarto ok. 69,4 tys. umów majątkowych małżeńskich – najwięcej w historii i o ok. 35% więcej niż dekadę wcześniej. W tym samym czasie zawarto ok. 133 tys. małżeństw. Coraz więcej par traktuje intercyzę jako normalny element planowania finansów, a nie oznakę braku zaufania.
Najczęstsze mity o intercyzie
- „Intercyza to przygotowanie do rozwodu.” Większość umów podpisuje się z powodów biznesowych i dla bezpieczeństwa rodziny, a nie z myślą o rozstaniu.
- „Po intercyzie nie dziedziczymy po sobie.” Nieprawda. Umowa majątkowa nie zmienia zasad dziedziczenia – małżonek nadal jest spadkobiercą ustawowym.
- „Intercyzy nie da się cofnąć.” Można ją zmienić lub rozwiązać kolejną umową u notariusza.
- „To tylko dla bogatych.” Często najbardziej potrzebują jej osoby z niewielkim majątkiem i… cudzymi długami na horyzoncie.
Jak wygląda podpisanie intercyzy krok po kroku
- Wybierzcie rodzaj umowy (warto wcześniej skonsultować z prawnikiem, zwłaszcza przy firmie lub dużym majątku).
- Umówcie wizytę u dowolnego notariusza. Potrzebne są dowody osobiste, a po ślubie także akt małżeństwa.
- Notariusz przygotuje projekt aktu – możecie poprosić o przesłanie go wcześniej.
- Podpisujecie akt, płacicie taksę i odbieracie wypisy.
- Informujecie bank i ważnych kontrahentów o zawarciu umowy.
Ten tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W konkretnej sytuacji skonsultuj się z notariuszem, adwokatem lub radcą prawnym.
Najczęściej zadawane pytania
Ile kosztuje intercyza w 2026 roku?
Maksymalna taksa notarialna to 400 zł netto. Z 23% VAT i wypisami całość kosztuje zwykle ok. 550–600 zł. Koszt rośnie, jeśli w tym samym akcie dzielicie istniejący majątek.
Czy intercyzę można podpisać po ślubie?
Tak. Umowa podpisana w trakcie małżeństwa działa od dnia podpisania. To, co już jest wspólne, pozostaje wspólne, chyba że od razu to podzielicie.
Czy po intercyzie można rozliczać się wspólnie z mężem?
Nie za rok, w którym umowa obowiązywała choćby przez część roku. Wspólne rozliczenie PIT przysługuje małżonkom pozostającym we wspólności majątkowej przez cały rok podatkowy.
Czy intercyza chroni przed długami męża?
Ogranicza ryzyko, że wierzyciele sięgną do Twojego majątku, ale tylko wobec tych wierzycieli, którzy wiedzieli o umowie i jej rodzaju. Nie chroni przed długami, które zaciągnęliście wspólnie.
Czym jest rozdzielność z wyrównaniem dorobków?
To rozdzielność majątkowa, przy której w razie ustania umowy małżonek, który dorobił się mniej, może żądać wyrównania różnicy. Bywa korzystna dla osoby, która mniej zarabia, np. z powodu opieki nad dziećmi.
Źródła: Kodeks rodzinny i opiekuńczy, art. 47 i 47¹ (t.j. Dz.U. 2026 poz. 236); rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566); ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych; ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 6 ust. 2; dane Krajowej Rady Notarialnej za 2025 r. za „Rzeczpospolitą” („Najmniej małżeństw i najwięcej intercyz w historii”, 2026).
Dodaj komentarz